TCMB Analizi: Ocak Enflasyonu Ağırlık Değişiklikleriyle Düşüyor
TCMB’nin analizi, ağırlık değişikliklerinin ocak ayı enflasyonunu 0,1 puan düşürdüğünü ortaya koydu.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan “2026 Yılı Tüketici Fiyat Endeksindeki Güncellemeler ve Etkileri” başlıklı analiz, ocak ayı enflasyonunun ağırlık yapısındaki değişiklikler nedeniyle yaklaşık 0,1 puan azaldığını ortaya koydu. Analizde, 2026 yılında hizmetlerin ağırlığındaki artışın, bu yılki enflasyon oranını yukarı yönlü etkileme potansiyeline sahip olduğu vurgulandı.
TCMB Ekonomisti Dilara Ertuğ ve Kıdemli Uzman Nagihan Özlü tarafından hazırlanan bu analiz, Merkezin Güncesi blog sayfasında yayımlandı. Analizde, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) ocak 2026 itibarıyla Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) hesaplama yönteminde üç önemli metodolojik değişiklik yaptığı belirtildi. Bu değişiklikler, tüketim harcama sınıflandırmasının güncellenmesi, TÜFE baz yılının 2025 olarak belirlenmesi ve harcama ağırlıklarının belirlenmesinde ‘Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları’ verilerinin ana kaynak olarak kullanılmaya başlanması şeklinde sıralandı.
Yeni sınıflama, güncel tüketim yapısını daha iyi yansıtacak şekilde kategori sayısını artırdı. Eski sınıflamada harcama kalemleri 12 ana grup ve 407 madde olarak belirlenmişken, yeni düzenleme ile bu sayı artırıldı. Ayrıca, çevrim içi hizmetler ve yeni tüketim biçimleri de bu kapsamda değerlendirildi. Örneğin, ‘Çeşitli Mal ve Hizmetler’ ana grubundaki bazı kalemler ayrıştırılarak ‘Sigorta ve Finansal Hizmetler’ ve ‘Kişisel Bakım, Sosyal Koruma ve Çeşitli Mal ve Hizmetler’ başlıkları altında yeniden tanımlandı.
Yeni sınıflama ile birlikte, TÜFE’nin baz yılı 2025 olarak güncellendi. Bu değişikliklerin geçmiş aylık ve yıllık enflasyon oranlarını etkilemeyeceği ifade edildi. Ağırlıkların belirlenmesinde kullanılan veri kaynaklarının da değiştiği belirtildi. Tüketim paylarının hesaplanmasında ‘Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları’ verileri ana veri kaynağı haline gelirken, ‘Hanehalkı Bütçe Araştırmaları’ ise tamamlayıcı kaynak olarak kullanılmaya başlandı.
Analizde, ağırlıklardaki en belirgin değişimin hizmet sektöründe olduğu vurgulandı. Tüketim kalıplarındaki değişimle birlikte, hizmet sektörünün payında 7,4 puan artış gözlemlendi. Bu artışta ulaştırma hizmetleri, lokanta ve otel gibi sektörlerin ön plana çıktığı ifade edildi. Ayrıca, eğlence, spor ve kültür ile finansal hizmetlerin tüketim payında da artış olduğu belirtildi.
Hizmet grubu ağırlığındaki yükselişe karşın, diğer ana grup ağırlıklarının 2025’e kıyasla azaldığı kaydedildi. Özellikle enerji grubunda 3,2 puanlık bir düşüş yaşandığı, bunun da elektrik ve doğal gaz kalemlerinin etkisiyle gerçekleştiği ifade edildi. Tüketim harcamalarında hizmetlere doğru bir kayma olduğu ve bu durumun hizmet istihdamında da kendini gösterdiği belirtildi.
TCMB, en kapsamlı fiyat endekslerinin beşli hane düzeyinde hesaplandığını ve eski ile yeni ağırlıkların kullanılarak yapılan hesaplamaların ocak ayı enflasyonuna etkisinin yaklaşık 0,1 puan azaltıcı yönde olduğunu bildirdi. 2025 yılında mallarda yıllık enflasyonun yüzde 25, hizmetlerde ise yüzde 44 seviyesinde gerçekleştiği belirtilerek, 2026 yılında da hizmet enflasyonunun mal enflasyonundan yüksek olabileceği öngörüldü. Bu bağlamda, hizmetlerin ağırlığındaki artışın yıllık enflasyona yaklaşık 1 puan yukarı yönlü etki yapacağı tahmin ediliyor.
