Avrupa’da Obezite Oranı Hızla Artıyor
Avrupa genelinde obezite oranları artarken, Birleşik Krallık’ta çocukların boy uzunluğu yükseliyor. Ancak bu durum sağlıksız beslenme ile bağlantılı.
Birleşik Krallık’ta yapılan son araştırmalar, çocukların ortalama boy uzunluğunun son yirmi yılda arttığını ortaya koydu. Ancak bu artışın arkasındaki nedenler endişe verici. Araştırmacılar, boy uzunluğundaki bu yükselişin, yoksul çocuklar arasında artan obezite oranları ve derinleşen sosyoekonomik eşitsizliklerle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguluyor.
Oxford Üniversitesi ve University College London’dan gelen bilim insanları, İngiltere, İskoçya ve Galler’deki çocukların boylarının uzadığını belirtti. Andrew Moscrop ve ekibinin araştırması, Journal of Epidemiology & Community Health dergisinde yayımlandı ve bulguların, Birleşik Krallık’taki medyada yer alan son haberlerle çeliştiğine dikkat çekiyor.
Çalışma, 11 yaşındaki erkek çocukların yaşa göre standartlaştırılmış ortalama boyunun 2009/10 eğitim yılında 145 cm’den 2019/20’de 145,7 cm’ye yükseldiğini gösteriyor. COVID-19 pandemisi sırasında 2020/21’de daha keskin bir artışla 146,5 cm’ye çıkan boy, 2023/24’te 146,4 cm’ye hafifçe geriledi. Aynı yaş grubundaki kızların ortalama boyu da benzer bir artış gösterdi; 2009/10’da 145,8 cm olan ortalama, 2019/20’de 146,6 cm’ye, pandemi döneminde ise 148 cm’ye ulaştı ve 2023/24’te 147,5 cm oldu.
Ancak bu kazanımlar, çocuk sağlığındaki iyileşmelerle bağlantılı değil. Aksine, ortalama boydaki artışın, yoksul çocuklar arasında artan obezite oranları ve büyüyen sosyoekonomik eşitsizliklerle ilişkili olduğu belirtiliyor. Araştırmada, COVID-19 pandemisi sırasında okulların kapanması ve evde kalma zorunluluğunun, Birleşik Krallık’taki çocukların fiziksel aktivite olanaklarını azalttığı ve özellikle dezavantajlı gruplardan gelen çocuklarda daha sağlıksız beslenmeye yol açtığı vurgulanıyor.
Sonuç olarak, yoksul bölgelerde çocukluk çağı obezitesinin artışı gözlemleniyor. Yoksul mahallelerde yaşayan çocukların ortalama boyu uzarken, araştırmacılar bunun yükselen obezite oranlarıyla bağlantılı olabileceğini ifade ediyor. Örneğin, İngiltere’nin en yoksul bölgelerinde yaşayan 11 yaşındaki erkek çocukların ortalama boyu 2009/10 ile 2023/24 arasında 1,7 cm arttı. Bu dönemde fazla kilolu veya obez olan çocukların oranı ise yüzde 37,7’den yüzde 43,3’e yükseldi.
Araştırma, boy uzunluğuna ilişkin eşitsizliklerin daraldığını, kızlar arasında ise tersine döndüğünü de ortaya koyuyor. Erkek çocuklarda en yoksul ve en az yoksul yüzde 10’luk kesimler arasındaki boy farkı bu dönem boyunca kapanırken, en az yoksul kesimdeki çocuklar ortalamada hâlâ daha uzun. Kızlarda ise yoksunluk kaynaklı boy farkı tarihsel olarak erkeklere kıyasla daha düşük olsa da pandemi sırasında tamamen kapandı ve kısa bir süre için tersine döndü; en yoksul dilimdeki kızlar, en az yoksul dilimdeki akranlarını geride bıraktı.
“Yoksunluk”, insanların karşılanmamış ihtiyaçlarını ifade ediyor. Araştırmacılar, hükümetin kullandığı Çoklu Yoksunluk Endeksi’ni esas alarak her küçük bölgeye tek bir puan veriyor. Bu puanların on eşit gruba ayrılması, en yoksul ve en az yoksul yüzde 10’luk mahalleler arasında karşılaştırma yapmaya olanak sağlıyor. Moscrop, Oxford Üniversitesi’nin blogunda bu bölgeleri basitçe “daha yoksul” ve “daha varlıklı” alanlar olarak tanımlıyor. “Daha yoksul bölgelerdeki çocuklar daha fazla sağlıksız yiyecek satılan ve daha az sağlıklı gıda kaynağı bulunan yerlere maruz kalıyor.” dedi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verileri, çocukluk çağı obezitesinin Avrupa genelinde istikrarlı bir şekilde arttığını gösteriyor. DSÖ Avrupa Bölgesi, Rusya, Türkiye ve bazı Orta Asya ülkeleri dahil yaklaşık 50 ülkeyi kapsıyor. 5-19 yaş grubunda obezite görülme sıklığı 1990’da yüzde 3,8 iken 2022’de yüzde 8’e yükseldi. Birleşik Krallık’ta bu artış daha da keskin oldu ve aynı dönemde oran yüzde 4,5’ten yüzde 11,3’e çıktı. 2022 itibarıyla bu oran, İspanya (yüzde 10,5), İtalya (yüzde 9,6) ve Almanya’nın (yüzde 8,5) önüne geçerek Avrupa’nın beş büyük ekonomisi arasında en yüksek düzeye ulaştı. Beş ülke içinde en düşük oran ise sadece yüzde 4,1 ile Fransa’da kaydedildi. DSÖ verilerinde yer alan yaklaşık 40 Avrupa ülkesi arasında Macaristan, 2022’de yüzde 14,8 ile çocukluk çağı obezitesi oranının en yüksek olduğu ülke oldu; onu yüzde 14,1 ile Kıbrıs ve yüzde 12,7 ile Finlandiya izledi.
