İran’daki Protestolar: Ekonomik Kriz ve Rejim Karşıtı Gösteriler

İran’da ekonomik sorunlar ve döviz krizi nedeniyle başlayan protestolar, ülke genelinde rejim karşıtı gösterilere dönüştü.

İran’da ekonomik sorunlar ve yerel para biriminin döviz karşısındaki değer kaybı, 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran’da esnafın başlattığı protestolarla birlikte ülke genelinde büyük bir hareketliliğe neden oldu. Başkent Tahran’da başlayan bu gösteriler, hızla 31 eyaletin tamamına yayılarak rejim karşıtı eylemlere dönüştü.

Protestoların yoğunlaştığı şehirlerde, kamu kurumları ve polis araçları hedef alındı. Tahran yönetimi, gösterilerin büyümesi üzerine internet erişimini kısıtlayarak iletişimi zorlaştırdı.

İran’da halkın sokaklara döküldüğü bu süreçte yaşanan gelişmeler, birçok soru etrafında şekillendi.

Protestoların Başlangıcı

Döviz kurlarındaki artış, İran’daki ekonomik sorunları derinleştirdi. Piyasalardaki belirsizlik, ekonomik zorluklar yaşayan Tahran esnafının eylemlerine yol açtı. Bazı esnaflar iş yerlerini kapatırken, sokaklardaki gösteriler rejim karşıtı protestolara dönüştü. İlk günlerde polis müdahale etmezken, eylemlerin artmasıyla göz yaşartıcı gaz ve plastik mermi kullanan güvenlik güçleri, göstericilere karşı sert önlemler aldı.

Siyasi Tepkiler

Protestoların başlamasından sonra İran lideri Ali Hamaney, 3 Ocak’ta yaptığı açıklamada, ekonomik taleplerin meşru olduğunu ancak ülkeyi güvensiz hale getirmek isteyen gruplara karşı sert tedbirler alınması gerektiğini vurguladı. Hamaney, dövizdeki artışı düşmanın bir oyunu olarak nitelendirerek, kaos çıkaranlarla diyalog kurmanın anlamı olmadığını belirtti.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise, gösterilerin başlamasından iki gün sonra protestocularla diyalog kurulmasını talep etti. Pezeşkiyan, ülke ekonomisinin kötüleşmesinin sorumlusunun ABD değil, kendileri olduğunu ifade etti.

Uluslararası Tepkiler

ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki protestolarla ilgili sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda, eğer İran hükümeti barışçıl göstericilere saldırırsa ABD’nin müdahale edeceğini belirtti. Trump, İran halkının özgürlük mücadelesine destek vereceklerini ifade etti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da, İran’daki olayları yakından takip ettiklerini ve masum sivillerin öldürülmesini kınadıklarını açıkladı.

Gösterilerin Seyri

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) 11 Ocak’ta yayımladığı rapora göre, gösteriler sırasında 544 kişi hayatını kaybetti, 10 bin 681 kişi gözaltına alındı. Tahran’da bazı gruplar, kamu binalarına ve özel mülklere büyük zarar verdi. İnternetin kesik olduğu dönemde, telefon şebekeleri de sağlıklı çalışmıyor.

Olası ABD Müdahalesi

Amerikan medyası, Trump yönetiminin İran’a müdahale senaryolarını değerlendirdiğini ve 13 Ocak’ta bu konudaki olası planların Trump’a sunulacağını bildirdi. Olası seçenekler arasında siber saldırılar ve askeri hedeflere yönelik hava saldırıları yer alıyor. Ancak Pentagon, İran’a askeri müdahalenin bazı riskler taşıdığını düşünüyor ve bu konuda dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

İran yönetimi, olası bir askeri saldırı durumunda ABD üslerinin hedef alınacağını duyurdu.