Yeni Süper Gezegen LHS 1140b’de Atmosfer İzleri Tespit Edildi

Bilim insanları, Dünya’dan 49 ışık yılı uzaklıkta yer alan bir yıldızın etrafında dönen LHS 1140b isimli süper gezegende atmosfer varlığına dair önemli bulgular elde etti. Bu keşif, gezegenin yaşam barındırma potansiyeline sahip olabileceğini ortaya koyuyor.

LHS 1140b, “Süper Dünya” olarak adlandırılan bir gezegen olup, kütlesi Dünya’nın yaklaşık beş katı kadar. Bu gezegen, yıldızının sıvı suyun var olabileceği sıcaklık aralığında yer alan yaşanabilir bölgesinde konumlanıyor.

Science dergisinde 16 Temmuz’da yayımlanan çalışmanın başyazarı gezegen bilimci Collin Cherubim, gezegenin kütle ve yarıçap ölçümlerine dayanarak kayalık bir yapıya sahip olduğunu belirtti. Cherubim, LHS 1140b’nin, Dünya ile benzer şekilde demir çekirdeğe, silikat mantoya ve muhtemelen su ile atmosferden oluşan düşük yoğunluklu bir bileşene sahip olabileceğini ifade etti.

Yaşama Elverişli Bölgedeki Keşif

Gök bilimciler, 1990’lı yıllardan bu yana 6 bin 200’den fazla ötegezegen keşfetmiş durumda. 2001 yılında Hubble Uzay Teleskobu, gaz devi bir ötegezegende atmosfer izleri tespit etmişti. Eğer LHS 1140b’deki gözlemler doğrulanırsa, bu, başka bir yıldızın yaşanabilir bölgesinde yer alan kayalık bir gezegende tespit edilen ilk atmosfer kaydı olacak.

Uzak kayalık gezegenlerin atmosferlerini incelemenin zorluğuna dikkat çeken Cherubim, LHS 1140b’nin Güneş sistemi dışında yaşam aramak için en güçlü adaylardan biri olduğunu vurguladı. Gezegenin kayalık yapısı, sıvı suyu destekleyecek sıcaklığı ve atmosferi ile yaşam için gerekli temel unsurları taşıdığı kaydedildi.

Helyum Gazı Kaçışı Gözlemlendi

Atmosferi tespit etmek amacıyla geliştirilen model çerçevesinde Cherubim, Şili’deki Las Campanas Gözlemevi’nde bulunan Magellan Clay teleskobunu kullanarak Eylül 2024’te LHS 1140b’den sızan helyum gazını gözlemledi. Cherubim, hidrojenini kaybeden gezegenin helyumunu koruduğunu ve atmosferde oksijen gibi diğer gazların da bulunabileceği ihtimalinin üzerinde durduklarını belirtti.

LHS 1140b’nin etrafında döndüğü yıldız, evrendeki en yaygın yıldız türü olan bir kırmızı cüce. Kırmızı cüceler, diğer yıldızlara göre daha küçük ve soğuk oldukları için etraflarındaki gezegenlerin atmosferlerini incelemek daha kolay kabul ediliyor. Ancak bu yıldızların yaydığı yüksek X-ışını ve ultraviyole radyasyon, gezegen atmosferlerinin yok olmasına neden olabiliyor.

Kırmızı cüce yıldızların etrafındaki kayalık gezegenlerin atmosferlerini koruyup koruyamayacağı sorusu, astronomide hala açık bir konu. Cherubim, bu keşfin olumlu bir ilk yanıt niteliği taşıdığını ifade etti.

Gelecek Gözlemler Önemli Olacak

Araştırma ekibi, 2025 yılında gerçekleştirilecek bir yıllık takip gözlemlerinde helyum gazına tekrar rastlayamadı. Bu durumun, helyum kaçış oranındaki değişkenlikten kaynaklanmış olabileceği değerlendirildi.

Sonbaharda LHS 1140b üzerinde yeni bir gözlem turu başlatılacak. Gezegeni incelemek için James Webb Uzay Teleskobu ve Hubble dahil birçok gözlemevinin devreye girmesi planlanıyor.

Florida Üniversitesinden astrofizikçi Jason Dittmann, kayalık bir gezegende atmosfer bulunmasının yıllardır beklenen önemli bir sonuç olduğunu vurguladı. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden Ana Glidden ve Liège Üniversitesinden Michaël Gillon ise keşfin heyecan verici olduğunu, ancak atmosferin kesin olarak doğrulanması için daha fazla tekrarlanabilir gözleme ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.